Ibilaldia museoan barna

1. SOLAIRUA. HARRERA

ITSASADARRA: BERRIKUNTZA PAISAIA


Itsasadarra Bizkaiak industrializazio prozesuari egin zion ekarpena izan zen. Eskualde honetan kokatuta, Portugaleten bertan, museo hau gune historikoa eta artiskoa da aldi berean, eta bere xedea, industria iraganaren aztarnak berreskuratzea eta zabaltzea. 1993an hasi ziren gaurko eraikina egiteko lanak. Birmoldatzeko obrak amaiturik, 2006ko urtarrilaren 31n ireki zituen ateak.

 Portugaleteren eta itsasadarraren arteko lotura erabatekoa da. 1322ko foruaren donazioak itsasadarreko portu-jardueraren kontrola –Bilborekin partekaturik– ekarriko zion zazpi mendetan barrena. Funtsezko berezitasun horrek eman zion nortasuna Portugaleteri eta bereiztu zuen, aldi berean, inguruetako lurretatik, morfologia fisikoan, erakundeen antolamenduan eta hiri eta ekonomia jardueretan.

 Bizkaiko paisaiaren osagairik ezaugarritsuena Zubi Esekia dugu, Euskadiko industria iraultzaren sinboloa. Bizkaiko burdingintzaren aurrerapen tekniko eta industrialak berrikuntzarako erabili zituzten  lagunen ahalmena eta kemena adierazten ditu. Alberto de Palaciosen kasua adibide adierazgarria izango litzateke.

 

 

 

2. SOLAIRUA. ERAKUSKETA IRAUNKORRA. PAISAIAK

                                    Historia, berdin delarik paisaia batena edo industriarena izatea, gizon-emakumeen historia da beti eta ezinbestez. Burdina izan zen, dudarik gabe, gure eskualdeko industriaren lehengaia, baina burdina bezain  inportantea izan zen itsasadarra. Azpiegitura-lan handiek bidea zabaldu zioten Bizkaiko industria jaioberriari eta La Naval, Euskalduna, SEC Babcock & Wilcox, Santa Ana Boluetakoa eta, batez ere, Bizkaiko Labe Garaiak ezarri ziren itsasadarraren ertzeetan. Baina eraldaketa ez zen industrian bakarrik gertatu, baizik eta, gizakien eskaera berri haiek paisaia ere eraldatu zutelarik, gizarte osoari eragin zion azkenik.

Burdin Kaia, zabalguneak eta, oroz gain, Zubi Esekia gizakien zerbitzura jarduteko egin ziren, herriak lotzeko eta paisaia gizakiaren neurrira egokitzeko. Eta hori guztia Portugalete hiri zaharraren begi aurrean jazo zen.

 

3. SOLAIRUA. ERAKUSKETA IRAUNKORRA. ARTE INDUSTRIALA. LAN GONBIDATUA

 

 

Bizkaiaren historia industriari lotua dago guztiz. Lurraldeko baliabideei mendeetako tradizioa eta biztanleriaren bizkortasuna gehitu zaizkie. Industria handiaren jaiotzak lurraldearen bilakaerari eragin zion. Geroago, XX. mendearen azken hereneko krisiak industria, gizartea eta paisaia eraldatu zituen, XXI. mendeko Bizkaia berria sortzeko.

XIX. mendearen hondarrean industriaren zerbitzura jarri zuten batzuek lehia eta adimena, eta indarra beste askok. Industria erabat berria, moderno eta lehiakorra zen: siderurgia, alegia. Solairu honetan, bada, industria prozesua, azpiegiturak eta kapitalaren ingurukoak aztertuko ditugu. Aldi berean, horri lotuta eta kontrajarrita, gizarte mugimendua ere jaio zen, lan eskubideen alde borrokatzeko. Hortik etorri ziren aurreneko sindikatuak.

Bizkaiko industria hainbat arlotan izan zen aitzindaria, baita artearen bildumazaletasunean ere. Industiaren helburuekin zerikusirik ez duten objektuak biltzeko asmo horrek arrazoi sendoak ditu. Itsasadarreko hirien garapenari lotua dago. Bizkaiko enpresa buruek, berriz ere Inglaterrako ereduari begira, kultura sustatu eta prozesu hori bultzatu zuten. Bilduma horien bitartez entzutea ere bilatzen zuten, beren jarduera ekonomikoei esker lortutako arrakasta arte lanetan –margo lanetan, gehienez– erakutsi nahian. Horrela arteak enpresarako ahalmena agertzen du, baita giza eta industria paisaia ere.

 

. LAN GONBIDATUA. Atal honetan ikusgai daude, aldi batez, beste museo edo erakunde batzuetatik edo partikularren eskutik etorritako piezak.

4. SOLAIRUA. BEHIN-BEHINEKO ERAKUSKETAK

Rialia Industria Museoaren azken aretoak behin behineko erakusketak hartzen ditu: hala “burdinaren eskualdeko” artistena, nola industria-, itsas-, ur-kontuak …